ÇALIŞMA İZNİ
Çalışma izni nedir?
Türkiye’de çalışma izni, yabancı uyruklu kişilerin ülke sınırları içinde yasal olarak bir iş yerinde çalışabilmelerini veya kendi adlarına iş kurabilmelerini sağlayan resmi bir izin belgesidir. Türkiye Cumhuriyeti Devleti, iç iş gücü piyasasını korumak ve istihdamı denetlemek amacıyla bu zorunluluğu uygulamaktadır.
Yabancı uyruklu bir kişinin Türkiye’de çalışabilmesi için çalışma izni alınması yasal bir zorunluluktur. Zira Türkiye’de çalışma izni olmaksızın çalışan yabancılar ve onları sigortasız/izinsiz çalıştıran işverenler hakkında yüksek miktarda idari para cezası uygulanır. Ayrıca izinsiz çalışan yabancılar hakkında sınır dışı (deport) edilme süreci başlatılabilir.
Çalışma izinleri, istisnai durumlar hariç (YÖK, ilgili bakanlıklar vb. görüşleri doğrultusunda) esas olarak T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından verilmekte ve onaylanmaktadır.
Türkiye’de alınan geçerli bir çalışma izni aynı zamanda ikamet/oturma izni yerine de geçmektedir. Çalışma izni olan bir yabancının ayrıca bir de ikamet/oturma izni almasına gerek kalmamaktadır.
Çalışma izni ile oturma izni arasındaki ilişki nedir?
Kişinin ikamet/oturma iznine sahip olması Türkiye’de çalışma izni olmaksızın çalışabileceği anlamına gelmez. Bu sebeple ikamet/oturma izni olan bir yabancı bile ayrıca çalışma izni almak zorundadır. Ancak çalışma izni olan bir yabancı, otomatik olarak çalışma izni süresi boyunca ikamet/oturma hakkına sahip olmaktadır.
İkamet/oturma izinleri işlemleri Göç İdaresi Başkanlığı nezdinde yürütülürken çalışma izinleri işlemleri Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı nezdinde yürütülür. Ancak ikamet/oturma izni ile çalışma izni yasal olarak birbirleri ile sıkı bağlantı içerisinde bulunmaktadır.
Türkiye’ye yasal olarak vizeyle giriş yapan yabancı kişinin, Türkiye’de yurt içinden geçerli bir çalışma izni başvurusu yapabilmesi için; Türkiye’ye yasal olarak vizeyle giriş yaptıktan sonra, vize muafiyet süresi içerisinde ikamet/oturma izni başvurusu yapmış olması ve başvuru sonuçlandıktan sonra kendisine en az 6 ay süreli geçerli bir ikamet/oturma izni verilmiş olması gerekir. Bu sebeple belirli istisna durumları hariç olmak üzere, yabancı kişinin Türkiye’de yurt içinden çalışma izni başvurusu yapabilmesi için en az 6 aylık ve devam eden ikamet/oturma kartına sahip olması gerekmektedir.
Türkiye’ye yasal olmayan yollardan giriş yaptıktan sonra uluslararası veya geçici koruma başvurusu yapan yabancılar, başvurusu sonuçlanıp koruma statüsü sağlanan yabancılar ve başvurusu sonuçlanıp şartlı mülteci statüsü sağlanan yabancıların almış oldukları çalışma izinleri, ikamet/oturma izni yerine geçmemektedir. Zira kendileri bu özel durum ve statülerde halihazırda Türkiye’de yasal olarak kalma hakkına sahiptir. Bu durumda kişilerin ikamet/oturma izni hakkı sahibi olduğu değil, kendilerine verilen geçici koruma statüsü, şartlı mülteci statüsü veya uluslarası koruma başvuru sahibi kimlik belgeleriyle (ikamet izni yerine geçen belge) ülkede yasal olarak kalabilmeleri anlamına gelmektedir. Bu sebeple, bu kişilerin çalışma izinleri iptal olsa dahi yasal olarak ülkede kalma hakları devam etmektedir. Bir diğer yandan bu özel statü sahibi kişiler, uluslararası veya geçici koruma başvuru tarihinden 6 ay sonra çalışma izni için başvurma hakkına sahiptirler.
